شیرین بیان گیاه بومی مناطق مدیترانه است و در ایران در اکثر نقاط کشور می روید. شیرین بیان گیاهی است چند ساله و دارای ساقه ای بطول یک متر که در نواحی معتدل تا ارتفاع 2 متر می رسد. برگ های آن مرکب از تعدادی برگچه های فدر و سبزرنگ می باشد، گلهای آن به رنگ بنفش، سفید، زرد است. میوه آن مانند نیام و محتوی 5 تا 6 دانه می باشد.
ریشه شیرین بیان بطور خیلی عمیق در زمین فرو می رود. پوست ریشه قهوه ای سیر و سیاه است. مغز ریشه زرد رنگ بوده و طعم آن بسته با انواع مختلف تغییر می کند. مثلا شیرین بیان اسپانیا طعم ملایم دارد در حالی که شیرین بیان یونان دارای طعم تلخ است.
ترکیبات شیمیایی:
ریشه شیرین بیان دارای گلوکز، ساکاروز، آسپاراژین، مواد آلبومیدی، رزین و کمی اسانس می باشد. ماده اصلی که باعث شیرینی این گیاه است گلیسیرین خوانده می شود. در شیرین بیان ماده ای به نام لکوریتی جنی چالکون وجود دارد که خاصیت دفع اسپاسم عضلات را داراست.
خواص دارویی:
شیرین بیان از نظر طب قدیم ایران معتدل است.
شیرین بیان را به صورت قطعات کوچک به قطر 0/5 سانتیمتر و طول 1/5 سانتیمتر به فروش می رسانند.
1- مهمترین خاصیت شیرین بیان که جدیداٌ کشف شده است و در آلمان و اروپا و آمریکا استفاده می شود . درمان کننده زخم معده و سرطان معده است برای این منظور شربت شیرین بیان را تهیه کرده و هر روز به مقدار یک قاشق غذا خوری قبل از غذا به مریض بدهید و اگر این عمل را تا 4 ماه تکرار کنید شخص معالجه خواهد شد.
2- برای تقویت عمومی بدن مفید است.
3- خوردن آن از پیری جلوگیری می کند.
4- برای نرم کردن سینه موثر است.
5- زخم ها و تاول های پوست را با چای شیرین بیان شستشو دهید تا زود خوب شود.
6- ملین است و معمولا آن را با گیاهان دیگر مخلوط می کنند که انقباضات را کم می کند.
7- مدر و عرق آور است.
8- برای برطرف کردن زخم و التهاب دهان ریشه شیرین بیان را بمکید.
9- سرفه را برطرف می کند.
10- ورم معده را برطرف می کند.
11- تنگی نفس را تسکین می دهد.
12- برای درمان سوء هاضمه مفید است.
13- برای از بین بردن نفخ شکم مفید است.
14- چشم را تقویت کرده و رفع سر درد می کند برای این منظور از فرمول زیر استفاده کنید:
2 گرم ریشه شیرین بیان را پودر کرده و با یک گرم شکر ویک گرم رازیانه مخلوط کنید. سپس آن را در آب خیس کرده و هر روز بخورید
15- برای درمان موخوره چای شیرین بیان را به سر بمالید.
16- برای رفع بوی بد زیر بغل از برگ های شیرین بیان پماد درست کرده و در این قسمت ها بگذارید.
طرز استفاده:
دم کرده شیرین بیان: مقدار 50 گرم ریشه بدون پوست شیرین بیان را آسیاب کرده و در یک لیتر آب جوش بریزید و بگذارید مدت 10 دقیقه دم بکشد.
جوشانده شیرین بیان : 20 گرم ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و در 100 گرم آب ریخته و آنقدر بجوشانید که دو سوم آن باقی بماند.
شربت شیرین بیان: ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و با آب مخلوط کرده و آنقدر بجوشانید تا غلیظ شود.
تکه های شیرین بیان: مانند آب نبات می توانید در دهان گذاشته و بمکید.
مضرات:
استفاده زیاد از شیرین بیان برای طحال مضر است و اگر می خواهید از شیرین بیان برای برطرف کردن بیماری و برای مدت طولانی استفاده کنید بهتر است آن را با کتیرا بخورید.